Nawet 7 milionów nie płaci za śmieci. Miasta walczą o dostęp do PESEL

Czy zdarzyło Ci się płacić więcej za śmieci, bo sąsiad nie zgłosił swojego lokatora? Według najnowszych danych Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego, blisko 7 milionów Polaków może w ogóle nie figurować w gminnych deklaracjach śmieciowych. To oznacza, że codziennie produkują odpady, które odbierane są na koszt uczciwych mieszkańców. Samorządy mówią dość – Związek Miast Polskich zaapelował o pilne zmiany przepisów, które pozwolą gminom weryfikować liczbę mieszkańców przez numer PESEL.

Nawet 20% lokatorów poza systemem – miasta żądają dostępu do rejestrów

Zarząd Związku Miast Polskich, korzystając z trwającej nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, zwrócił się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska z konkretnym postulatem: umożliwić gminom powiązanie opłaty za odpady z numerem PESEL. Powód? Badania wykazują, że w wielu gminach nawet około 20% faktycznych mieszkańców nie widnieje w żadnej deklaracji. Samorządowcy podkreślają, że dopłacanie do systemu z innych źródeł budżetu ogranicza możliwości rozwojowe miast.

Propozycja zakłada nie tylko dostęp do bazy PESEL, ale też elastyczniejsze wzory deklaracji dla budynków wielolokalowych. Gminy chciałyby mieć prawo żądania informacji o liczbie osób faktycznie zamieszkujących każdy konkretny lokal, a nie tylko całą nieruchomość jako jedną pozycję. To ułatwiłoby porównanie danych z ewidencji ludności z tym, co zgłoszono w deklaracji śmieciowej.

Warszawa traci 98 milionów złotych – system się sypie

Problem nieszczelnego systemu ma wymierny finansowy wymiar dla stolicy. W pierwszych miesiącach 2025 roku w warszawskiej gospodarce odpadami zabrakło 98 milionów złotych, a same koszty odbioru wzrosły wtedy o 27,5%. Miasto do tej pory bilansowało system częściowo z nadwyżek wypracowanych we wcześniejszych latach, ale te rezerwy się kończą.

Od kwietnia 2026 roku wysokość opłat wróciła już do poziomu sprzed wcześniejszej, czasowej obniżki: 107 złotych miesięcznie od gospodarstwa domowego w zabudowie jednorodzinnej i 85 złotych w zabudowie wielolokalowej.