Susza na Mazowszu: samorząd stawia na retencję i modernizację sieci wodociągowych

Poziom Wisły w Warszawie spadł w kwietniu do zaledwie 43 cm, a susza rolnicza objęła już 52 proc. powierzchni województwa. Kolejne miesiące mogą przynieść jeszcze wyższe temperatury i długie okresy bez deszczu, dlatego samorząd województwa mazowieckiego uruchamia programy inwestycyjne mające zwiększyć bezpieczeństwo wodne mieszkańców.

Susza na Mazowszu – alarmujące dane

Choć ostatnia zima przyniosła opady śniegu i okresowe roztopy, sytuacja hydrologiczna pozostaje krytyczna. W wielu miejscach poziom wód gruntowych systematycznie się obniża, a eksperci ostrzegają, że odbudowa tych zasobów może potrwać wiele lat. W drugim kwartale 2026 roku susza rolnicza objęła już 52 proc. powierzchni Mazowsza, a region należy do tych, w których utrzymuje się ona najdłużej w całej Polsce.

Szczególnie trudna sytuacja dotyczy upraw zbóż jarych – problem występuje w 34 proc. mazowieckich gmin. Dane o opadach są równie niepokojące: w pierwszych miesiącach 2026 roku na Mazowszu spadło zaledwie 30–60 proc. wieloletniej normy. Pojedyncze, nawet intensywne opady deszczu nie są w stanie skutecznie nawodnić gleby ani zasilić rzek i wód podziemnych.

Inwestycje samorządu w bezpieczeństwo wodne

W odpowiedzi na pogłębiający się kryzys wodny samorząd województwa mazowieckiego uruchomił dwa kluczowe programy wsparcia dla gmin. W ramach „Mazowsze dla klimatu” finansowane są zbiorniki retencyjne, ogrody deszczowe oraz systemy zatrzymywania wody opadowej. Z kolei program „Mazowsze dla melioracji” umożliwia modernizację urządzeń melioracyjnych, co ma ograniczyć odpływ wód opadowych i poprawić gospodarkę wodną na terenach rolniczych.

Jak podkreśla marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik:

Wspieramy samorządy w realizacji inwestycji zwiększających bezpieczeństwo wodne mieszkańców. Finansujemy przedsięwzięcia związane z retencją, modernizacją sieci wodociągowych oraz ograniczaniem odpływu wód opadowych. Gminy mogą korzystać z programów „Mazowsze dla klimatu” i „Mazowsze dla melioracji”, realizujemy inwestycje także dzięki środkom unijnym. Tak budujemy odporność regionu na skutki zmian klimatu.

Adam Struzik, marszałek województwa mazowieckiego

Susza rozwija się etapami – od niedoboru opadów, przez przesuszenie gleby i spadek poziomu wód w rzekach, aż po obniżanie się poziomu wód podziemnych, których odbudowa może potrwać wiele lat. Dlatego coraz większego znaczenia nabierają inwestycje zwiększające retencję oraz odpowiedzialne gospodarowanie wodą.

Anna Brzezińska, członkini zarządu województwa mazowieckiego

Zagrożenia dla rolnictwa, lasów i ekosystemów

Niedobór wilgoci przekłada się bezpośrednio na słabsze plony i straty finansowe rolników. W okresie intensywnego wzrostu rośliny potrzebują średnio 2–3 mm wody dziennie, a obecne opady nie zaspokajają tych potrzeb. Niskie stany wód pogarszają również warunki funkcjonowania ekosystemów – wysuszona ściółka leśna zwiększa ryzyko pożarów. Nieprzypadkowo w kwietniu 2026 roku przez 7 na 10 dni na Mazowszu obowiązywało bardzo wysokie zagrożenie pożarowe.

Sytuacja ta dotyka każdego mieszkańca regionu – od rolników i ogrodników po użytkowników wody wodociągowej. Malejące zasoby wód gruntowych i rosnące zapotrzebowanie na wodę sprawiają, że coraz więcej gmin modernizuje sieci wodociągowe i planuje kolejne inwestycje. Bez odpowiednich działań retencyjnych i modernizacyjnych problem będzie się pogłębiał.

Samorząd województwa zapowiada kontynuację wsparcia dla lokalnych projektów wodnych. Kluczowe będzie łączenie środków z programów regionalnych i unijnych, aby jak najszybciej zwiększyć odporność Mazowsza na skutki zmian klimatu. Informacje przekazał Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego.