Warszawa z centrum ESA. Polska wzmacnia pozycję w europejskim sektorze kosmicznym

Decyzja ESA wzmacnia pozycję Warszawy

Europejska Agencja Kosmiczna ogłosiła, że kolejne jej centrum powstanie w Warszawie. To pierwsze takie miejsce poza grupą państw założycielskich agencji, co nadaje decyzji wyjątkowy charakter w całej europejskiej współpracy kosmicznej. Premier Donald Tusk podkreślił, że Polska jest dziś czempionem Europy w inwestowaniu w kosmos i przyszłość. Według rządu oznacza to nie tylko nową instytucję w stolicy, ale też formalne potwierdzenie rosnącej roli Polski w europejskim sektorze kosmicznym.

Szef rządu zaznaczył, że Polska będzie jednym z europejskich krajów, w których ESA będzie miała swoje centrum. W jego ocenie jest to również pierwszy kraj na wschodniej flance Unii Europejskiej, który uzyska taką sformalizowaną współpracę. Ośrodek ma wzmacniać bezpieczeństwo i suwerenność technologiczną Europy. Jego zadania mają obejmować rozwój technologii, które będą wykorzystywane zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym.

„Polska jest czempionem Europy, jeśli chodzi o inwestowanie w kosmos i przyszłość”

Donald Tusk, premier

Warszawskie centrum ma pracować na bezpieczeństwo i technologie dual-use

Nowa placówka ESA w Warszawie ma koncentrować się na bezpieczeństwie oraz na technologiach o podwójnym zastosowaniu, czyli takich, które mogą służyć zarówno infrastrukturze cywilnej, jak i wojskowej. W praktyce oznacza to rozwój rozwiązań przydatnych w zarządzaniu kryzysowym, obserwacji zagrożeń i odbudowie po sytuacjach nadzwyczajnych. Centrum ma także wspierać innowacje, które będą wzmacniały odporność państw europejskich. Władze wskazują, że taki profil działalności odpowiada na aktualne potrzeby całego kontynentu.

Dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher zwrócił uwagę, że sukcesy Polski w kosmosie są równocześnie sukcesami Europy. Wskazał też na bliskie powiązanie przemysłu kosmicznego z przemysłem obronnym. Jego zdaniem jednego nie da się skutecznie rozwijać bez drugiego. W tym ujęciu warszawskie centrum ma być elementem szerszej europejskiej infrastruktury technologicznej, a nie wyłącznie lokalną inwestycją.

„Sukcesy Polski w kosmosie to również sukcesy Europy w kosmosie. Polska jest jednym z liderów, jeżeli chodzi o takie obszary jak: inwestycje w bezpieczeństwo, przemysł obronny, ale również przemysł kosmiczny. Przemysł kosmiczny i obronny są ze sobą bardzo blisko związane. Jednego nie da się robić skutecznie bez drugiego i vice versa”

Josef Aschbacher, dyrektor generalny ESA

Rząd wskazuje na suwerenność technologiczną i konkurencję z USA oraz Chinami

Premier Donald Tusk mówił, że rola Polski polega dziś także na integrowaniu europejskich wysiłków w obszarze technologii kosmicznych. Celem ma być zwiększenie zdolności Europy do rywalizacji ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami. W ocenie rządu chodzi o możliwość samodzielnego rozwijania technologii, które mają znaczenie dla bezpieczeństwa, gospodarki i codziennego życia obywateli. W tym kontekście decyzja ESA o Warszawie została przedstawiona jako ważny krok dla europejskiej suwerenności.

Szef rządu podkreślił, że jeśli Europa poważnie myśli o suwerenności, nie może pozostawać w tyle za największymi graczami w eksploracji kosmosu. Wskazał przy tym szczególnie na Stany Zjednoczone i Chiny. Z wypowiedzi wynika, że rozwój technologii kosmicznych ma służyć nie tylko nauce, ale także praktycznym zastosowaniom dla ludzi i państw. Warszawskie centrum ma być jednym z narzędzi budowania takiej pozycji.

„Jeśli naprawdę myślimy serio o polskiej suwerenności, o europejskiej suwerenności, to Europa nie może pozostać w tyle za Stanami Zjednoczonymi, a szczególnie za Chinami, jeśli chodzi możliwości eksplorowania kosmosu z korzyścią też dla ludzi”

Donald Tusk, premier

Rekordowe środki na sektor kosmiczny i nowe instrumenty finansowe

Powstaniu centrum w Warszawie towarzyszą zwiększone nakłady na polski sektor kosmiczny. Rząd wskazał, że w latach 2023–2025 Polska dziesięciokrotnie zwiększyła swoją składkę do Agencji. Na lata 2026–2028 wkład finansowy na programy opcjonalne został podwojony i wynosi 550 mln euro, czyli ponad 2 mld zł. Wśród tych programów wymieniono między innymi rozwój usług opartych na danych satelitarnych oraz robotykę. Władze wiążą te środki z szerszym celem utrzymania tempa wzrostu gospodarczego.

Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański zwrócił uwagę, że inwestycje w sektor kosmiczny przynoszą wielokrotny zwrot. Według niego każde 1 euro zainwestowane w ten obszar zwraca się od sześciu do siedmiu razy. Minister uznał to za argument gospodarczy za dalszym zwiększaniem nakładów. Rząd przedstawia sektor kosmiczny jako jeden z nowych motorów wzrostu gospodarczego w Polsce.

„Każde euro zainwestowane w sektor kosmiczny zwraca się sześcio- lub siedmiokrotnie, więc jest to dobra inwestycja w polską gospodarkę”

Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki

• 2023–2025 Polska 10 razy zwiększyła składkę do ESA.
• Na lata 2026–2028 wkład na programy opcjonalne wynosi 550 mln euro.
• To równowartość ponad 2 mld zł.
• Grupa PFR utworzy fundusz o wartości 500 mln zł.
• Warszawa będzie pierwszą lokalizacją takiego centrum poza państwami-sygnatariuszami konwencji ESA.

Nowy fundusz PFR i finansowanie infrastruktury w miastach

Minister Andrzej Domański zapowiedział też dwa kolejne instrumenty wsparcia dla branży. Grupa PFR ma utworzyć fundusz o wartości 500 mln zł, który będzie finansował inwestycje w przedsiębiorstwa sektora kosmicznego. Ma to pomóc firmom rozwijać technologie i zwiększać skalę działania. W praktyce oznacza to dodatkowy kapitał dla podmiotów uczestniczących w budowie krajowego zaplecza kosmicznego.

Drugim elementem ma być specjalna linia finansowania uruchomiona przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Zostanie ona skierowana do samorządów i ma wspierać rozwój infrastruktury związanej z sektorem kosmicznym w wybranych miastach. Rząd wiąże te działania z utrzymaniem wysokiego tempa rozwoju gospodarczego oraz z budową nowych obszarów specjalizacji. Warszawskie centrum ESA ma być jednym z punktów odniesienia dla tego procesu.

W ocenie rządu wszystkie te decyzje składają się na szerszy plan wzmacniania pozycji Polski w europejskiej gospodarce technologicznej. Obecność ESA w Warszawie ma zwiększyć znaczenie stolicy jako miejsca współpracy naukowej, przemysłowej i bezpieczeństwa. Jednocześnie ma pokazać, że Polska staje się ważnym uczestnikiem europejskich projektów kosmicznych. W oficjalnych zapowiedziach podkreślono także, że rozwój tego sektora ma przynieść korzyści gospodarcze i technologiczne w dłuższym okresie.