Jan Chrzciciel Albertrandi
Biografia
Jan Chrzciciel Albertrandi urodził się 7 grudnia 1731 roku w Warszawie jako syn włoskiego malarza Franciszka i Marii Antoniny Czechowicz.
W dzieciństwie pobierał nauki u jezuitów, którzy dostrzegli jego zdolności i namówili go do życia zakonnego. W wieku 19 lat został nauczycielem w kolegium jezuickim w Płońsku, a później w Płocku, Nieświeżu i Wilnie.
W 1764 prymas Władysław Aleksander Łubieński powierzył mu wychowanie swojego wnuka stryjecznego Feliksa Łubieńskiego. Albertrandi był poliglotą i aktywnie pracował także poza zakonem. W 1765 był jednym z założycieli 'Monitora' i w latach 1769–1777 redagował 'Zabaw Przyjemnych i Pożytecznych'. Pracował w Bibliotece Załuskich; wielokrotnie wyjeżdżał do Włoch. Tworzył tzw. Tek Albertrandiego, będące wypisami źródeł do historii Polski z archiwów Watykanu, Neapolu i Szwecji.
W okresie nagłej zmiany Towarzystwa Jezusowego, podczas pobytu we Włoszech w 1767, wystąpił z zakonu i został księdzem świeckim. W 1773 powrócił do kraju. Został lektorem króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W latach 1775–1777 uczestniczył w pracach Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych; był bibliotekarzem królewskim; współzałożycielem i pierwszym prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Warszawie. W 1776 został nobilitowany i uzyskał polski indygenat. Otrzymał herb Albertrandi.
Przez jakiś czas był proboszczem parafii św. Katarzyny na Służewie. W 1779 został kanonikiem gnieźnieńskim i warszawskim, a w 1795 oficjał i archidiakonem warszawskim. Po upadku powstania kościuszkowskiego wygłaszał kazania żałobne.
Papież Pius VI mianował go biskupem pomocniczym diecezji warszawskiej (do 1798 w diecezji Poznańskiej) i biskupem tytularnym Zenopolis. Sakrę biskupią przyjął 26 stycznia 1796. Od 1799 pełnił funkcję biskupa sufragana warszawskiego.
W roku 1800 był współzałożycielem oraz dwukrotnie – w latach 1800–1808 – prezesem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Był także wizytatorem generalnym szkół warszawskich i bronił seminariów duchownych przed ingerencjami władz pruskich.
Zgodnie z życzeniem został pochowany w katakumbach warszawskiego cmentarza Powązkowskiego, bez żadnego napisu.
Bratem stryjecznym Jana Chrzciciela Albertrandiego był nadworny malarz króla Stanisława Augusta Poniatowskiego – Antoni.
Ważniejsze utwory i prace obejmują m.in. Tek Albertrandiego, redakcję i tłumaczenia oraz edycje źródeł historycznych i literackich.