Rząd chce ochronić poszkodowanych w programie Czyste Powietrze przed zwrotem pieniędzy

Rząd przygotowuje przepisy, które mają zmienić sytuację uczestników programu „Czyste Powietrze” oszukanych przez wykonawców. Najważniejsza stawka jest jasna: część beneficjentów ma zostać zabezpieczona przed obowiązkiem oddawania środków, mimo że problem nie wynikł z ich winy.

To rozwiązanie dotyczy osób, które przekazały zaliczki, a inwestycje nie zostały wykonane albo nie dały się prawidłowo rozliczyć. Sprawa jest już na końcowym etapie prac legislacyjnych i w najbliższych tygodniach ma trafić pod obrady Rady Ministrów.

Przepisy są już blisko rządowej decyzji

Jak poinformował w Sejmie wiceminister klimatu i środowiska Krzysztof Bolesta, projekt ustawy przeszedł już przez Komitet Stały Rady Ministrów i znajduje się na komisji prawniczej. Oznacza to, że droga do rządowej dyskusji jest w zasadzie domykana.

Projekt ustawy o poszkodowanych w programie „Czyste Powietrze” w tej chwili jest na komisji prawniczej, czyli po komitecie stałym Rady Ministrów i przed Radą Ministrów. Myślę, że jest kilka tygodni przed dyskusją na Radzie Ministrów.

Krzysztof Bolesta, wiceminister klimatu i środowiska

Jeśli harmonogram się utrzyma, po decyzji rządu projekt trafi do dalszych prac parlamentarnych. To ważny sygnał dla osób, które od dłuższego czasu czekały na zmianę zasad i bardziej sprawiedliwe podejście do sporów z wykonawcami.

Kogo obejmą nowe zasady

Planowane regulacje mają chronić właścicieli domów jednorodzinnych korzystających z programu „Czyste Powietrze”, którzy zostali postawieni w trudnej sytuacji przez nierzetelne firmy. Chodzi zwłaszcza o tych, którzy przekazali zaliczki, ale nie doczekali się realizacji umowy albo nie mogli prawidłowo rozliczyć dotacji.

Obecnie system działa w sposób, który może obciążać właśnie beneficjenta, nawet wtedy, gdy to wykonawca nie wykonał swoich obowiązków. Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska muszą w takich przypadkach dochodzić zwrotu wypłaconych środków od uczestników programu, co dla wielu osób oznacza dodatkowy kłopot finansowy i formalny.

• zaliczka została przekazana wykonawcy,
• prace nie zostały wykonane,
• dotacja nie mogła zostać rozliczona zgodnie z zasadami programu.

Co ma się zmienić dla poszkodowanych

Ministerstwo Klimatu i Środowiska chce przenieść ciężar odpowiedzialności z beneficjentów na firmy, które nie wywiązały się z umów. W praktyce ma to oznaczać, że osoba poszkodowana będzie mogła uruchomić formalną ścieżkę ochrony swoich interesów i nie zostanie sama z problemem.

Według zapowiadanych rozwiązań poszkodowany będzie mógł złożyć zawiadomienie do prokuratury, wystąpić do właściwego wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska o zawieszenie obowiązku spłaty należności oraz upoważnić fundusz do dochodzenia roszczeń bezpośrednio od wykonawcy. Jeżeli sąd rozstrzygnie sprawę na korzyść beneficjenta, obowiązek zwrotu środków ma zostać z niego zdjęty.

1. Zawiadomienie do prokuratury.
2. Wniosek do wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska o zawieszenie spłaty.
3. Upoważnienie funduszu do dochodzenia roszczeń od wykonawcy.
4. Rozstrzygnięcie sądu i ewentualne zdjęcie obowiązku zwrotu środków.

Dlaczego ta zmiana ma znaczenie

Program „Czyste Powietrze” od lat pomaga w wymianie źródeł ciepła i termomodernizacji domów jednorodzinnych, więc każda zmiana w jego zasadach dotyka szerokiej grupy mieszkańców. W praktyce chodzi nie tylko o bezpieczeństwo finansowe pojedynczych rodzin, ale też o zaufanie do programu, z którego korzystają tysiące osób.

Nowe przepisy mają ograniczyć sytuacje, w których uczciwy uczestnik programu ponosi konsekwencje cudzych zaniedbań. Dla lokalnych społeczności to istotne także dlatego, że spory o rozliczenie dotacji często dotyczą zwykłych właścicieli domów, którzy inwestują w remonty z myślą o niższych kosztach ogrzewania i lepszym standardzie budynków.

Na tym etapie wiadomo już, że projekt jest zaawansowany, ale nadal czeka na formalne przyjęcie przez Radę Ministrów. Dopiero potem rozpocznie się kolejny etap prac w parlamencie, który przesądzi o ostatecznym kształcie ochrony dla poszkodowanych.

Informacje przekazało Ministerstwo Klimatu i Środowiska.