Rząd szykuje rewolucję w mieszkaniach komunalnych: wyższe czynsze dla bogatych, kontrole co trzy lata

Mieszkańcy lokalów komunalnych muszą przygotować się na największe od lat zmiany – rząd planuje regularne kontrole dochodów, możliwość podwyżek czynszów dla najlepiej zarabiających oraz nowe zasady przejmowania mieszkań po śmierci lokatora. Celem jest lepsze wykorzystanie ograniczonego zasobu i skrócenie kolejek oczekujących.

Regularna weryfikacja dochodów – co trzy lata pod lupą gminy

Projekt przygotowany przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii zakłada obowiązek okresowej kontroli sytuacji finansowej najemców. Gminy będą musiały sprawdzać dochody i majątek mieszkańców co najmniej raz na trzy lata. To znaczące uszczelnienie systemu – obecnie takie kontrole są rzadkością.

Do weryfikacji urzędnicy wykorzystają m.in.:

• dokumenty finansowe (PIT, zaświadczenia o zarobkach),
• wywiady środowiskowe,
• dane z ksiąg wieczystych (aby sprawdzić, czy najemca nie posiada innej nieruchomości).

Wyższe czynsze, nie eksmisja – nowe podejście do zamożnych lokatorów

Reforma nie zakłada automatycznego odbierania mieszkań osobom, których sytuacja materialna się poprawiła. Zamiast tego gmina będzie mogła podnieść wysokość czynszu do poziomu adekwatnego do dochodów. Rozwiązanie ma wyeliminować patologie, w których osoby osiągające bardzo wysokie zarobki nadal korzystają z preferencyjnych stawek.

Jak wskazywało Ministerstwo Rozwoju i Technologii, zdarzają się przypadki lokatorów zarabiających około 20 tys. zł netto miesięcznie, którzy płacą czynsz wynoszący zaledwie kilka złotych za metr kwadratowy.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii

Zmiany po śmierci najemcy – koniec z podnajmowaniem

Nowe przepisy zmienią również zasady przejmowania mieszkań po śmierci głównego najemcy. Osoby wstępujące w stosunek najmu będą musiały przedstawić informacje o swoich dochodach i majątku. Na tej podstawie gmina podejmie decyzję: utrzymanie dotychczasowych warunków, podwyżka czynszu lub – w określonych sytuacjach – wypowiedzenie umowy.

Dodatkowo projekt przewiduje całkowity zakaz podnajmowania mieszkań komunalnych osobom trzecim. Gminy mają też otrzymać ograniczoną możliwość ustalania zbyt niskich progów dochodowych dla osób ubiegających się o lokal. To ma zapobiec sytuacjom, w których mieszkania trafiają do osób niebędących w rzeczywistej potrzebie.

Eksperci: to nie rozwiąże problemu niedoboru mieszkań

Specjaliści zwracają uwagę, że rotacja w zasobie komunalnym pozostaje dramatycznie niska – wynosi mniej niż 3 proc. rocznie. Oznacza to, że do puli wolnych lokali trafia niewiele mieszkań, a kolejki oczekujących ciągle rosną. Reforma poprawi gospodarowanie istniejącym zasobem, ale według ekspertów nie zastąpi nowych inwestycji.

Zdaniem wielu samorządowców i analityków konieczne jest zwiększenie liczby nowych mieszkań komunalnych budowanych przez gminy. Bez tego nawet najlepsze regulacje nie skrócą kolejek i nie zapewnią dachu nad głową osobom w najtrudniejszej sytuacji.

Projekt ustawy znajduje się obecnie w fazie prac legislacyjnych. Jeśli nowe przepisy wejdą w życie, gminy zyskają znacznie większe narzędzia do kontroli sytuacji finansowej najemców i dostosowywania czynszów do ich rzeczywistych dochodów. Dla wielu mieszkańców oznacza to koniec ery tanich mieszkań komunalnych dla zamożnych.

Informacje pochodzą z projektu ustawy przygotowanego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.